میکده ی فرشتگان (2)

مباحث قرآنی ، اخلاقی ، عملی و اجتماعی و ...

میکده ی فرشتگان (2)

مباحث قرآنی ، اخلاقی ، عملی و اجتماعی و ...

میکده ی فرشتگان (2)
مباحث قرآنی ، اخلاقی ، اعتقادی ، اجتماعی و تغذیه و ...
پیام های کوتاه
نویسندگان

حروف اضافه در زبان فارسی

يكشنبه, ۱۷ آبان ۱۳۹۴، ۰۳:۵۸ ب.ظ

حروف اضافه در زبان فارسی

اهداف یادگیری:

  • آشنایی با حرف اضافه و انواع آن
  • آشنایی با ساخت واژه ی حرف اضافه
  • آشنایی با کارکردهای « از» و « با » به عنوان حروف اضافه ی ساده

حرف اضافه چیست؟

به دسته ی محدود و مشخصی از واژه های دستوری، نقشی که از لحاظ صورت ثابت اند و فقط در جلوی گروه اسمی ظاهر می شوند و از لحاظ معنی به یکی از روابط و مفاهیم دستوری خاص – به شرحی که در زیر می آید – اشاره می کنند و از این راه نقش یا رابطه ی دستوری خاص گروه اسمی همراه را نشان می دهند، حرف اضافه گفته می شود.

حروف اضافه واژه هایی ثابت بوده و همواره به صورت یکسان به کار می روند.

 

حروف اضافه در دو دسته ی ساده و مرکب قرار می گیرند. برخی از حروف اضافه ی ساده ی فارسی عبارتند از:

از. با. بدون. بر. برای. بی. بیرون. به . پایین. پشت. پس. پیش. پهلوی. پی. تا. توی. جز. در. درون.دنبال. روی. زیر. غیر. کنار. مانند. مثل . مقابل. مگر و ...

 

حرف اضافه ی « بدون » در اصل یک واژه ی عربی است و در زبان عربی حرف اضافه ی مرکب است اما در زبان فارسی بدون اشاره به سابقه ی واژه، به عنوان حرف اضافه ی ساده به شمار می رود.

 

ساخت واژه ی حرف اضافه

چنان که پیش تر گفته شد، حروف اضافه واژه های ثابت و خاص هستند. با این حال برخی واژه ها برحسب کاربرد ممکن است به عنوان حرف اضافه، اسم، صفت و یا قید به کار روند. بر این اساس واژه ی حرف اضافه برحسب ویژگی کاربردی آن در دو دسته به شرح زیر قرار می گیرد:

الف) برخی از واژه ها همواره به عنوان حرف اضافه به کار می روند. به این دسته، حروف اضافه ی اصلی گفته می شود؛ مانند: « از. به. با. برای.بی. تا. جز. در. مگر».

 

از میان حروف اضافه ی اصلی، دو حرف اضافه ی « تا» و « مگر » به عنوان حرف ربط نیز به کار می روند.

ب) برخی دیگر از واژه ها برحسب کاربرد، ممکن است به عنوان حرف اضافه، اسم، صفت و یا قید به کار روند؛ مانند: « درون، بیرون، پیش، پس، جلو، بالا، پایین، شبیه، نزدیک، مقابل، میان ».

 

اکنون به مثال های زیر دقت کنید:

 

حرف اضافه1درون جمع باشید؛ « درون» حرف اضافه1 حرف اضافه.

حرف اضافه1درون انسان باید آسوده باشد؛ « درون » حرف اضافه1  اسم.

حرف اضافه1بیرون منظومه ی شمسی، جهان بیکران است؛ « بیرون» حرف اضافه1  حرف اضافه.

حرف اضافه1بیرون برویم؛ « بیرون» حرف اضافه1  اسم.

حرف اضافه1آدم مهربان پیش همه عزیز است؛ « پیش »  حرف اضافه1 حرف اضافه.

حرف اضافه1سال پیش؛ « پیش »  حرف اضافه1 صفت.

حرف اضافه1پیش بیایید؛ « پیش» حرف اضافه1 قید.

حرف اضافه1نزدیک رودخانه؛ « نزدیک» حرف اضافه1  حرف اضافه.

حرف اضافه1ایستگاه نزدیک؛ « نزدیک» حرف اضافه1 صفت.

حرف اضافه1نزدیک بیایید؛ « نزدیک» حرف اضافه1  قید.

 

چنان که پیش تر گفته شد ویژگی مشترک بودن بخشی از واژگان فارسی در چند دسته یا مقوله ی واژگانی، موجب غنی تر شدن واژگان می شود.

 

حروف اضافه ی ساده

حروف اضافه ی ساده حروف اضافه ی اصلی هستند که از یک تکواژ پدید می آیند و به مفاهیم خاص و روابط دستوری مشخص اشاره می کنند. حروف اضافه ی ساده و ویژگی آنها به شرح زیر است:

از ( شامل کارکردهای زیر است):

الف) وابسته ی حرف اضافه ای در گروه اسمی، مانند مثال های زیر:

حرف اضافه1دانشجویی از دانشگاه تهران؛ « از دانشگاه تهران » حرف اضافه1 وابسته ی حرف اضافه ای در گروه اسمی.

حرف اضافه1کشاورزانی از نواحی شمال ایران؛ « از نواحی شمال ایران»  حرف اضافه1 وابسته ی حرف اضافه ای در گروه اسمی.

 

ب) متمم با مفهوم « جزء یا بخشی از کل»:

حرف اضافه1برخی از دانشجویان؛ « از دانشجویان » حرف اضافه1 متمم حرف اضافه ای برای « برخی».

 

پ) وابسته ی حرف اضافه ای با مفهوم بیان جنس طبیعی:

حرف اضافه1انگشتری از طلای سفید.

 

ت) متمم صفت در گروه صفتی:

حرف اضافه1 پر از کتاب؛ « از کتاب » حرف اضافه1 متمم حرف اضافه ای برای « کتاب».

 

ث) متمم صفت مقایسه ای برتر:

حرف اضافه1عاقل تر از دوستش.

 

ج) متمم فعل:

حرف اضافه1 از کسی پرسیدم؛ « از کسی ».

 

چ) ادات یا قید « آغاز مسافت »:

حرف اضافه1 از خانه تا محل کار؛ « از خانه ».

 

ح) ادات یا قید علت:

حرف اضافه1از کار زیاد خسته می شود؛ « از کار زیاد».

 

با ( شامل کارکردهای زیر):

الف) وابسته ی حرف اضافه ای در گروه اسمی با مفهوم وصفی:
  • دانشجویی با پیراهن سفید؛ « با پیراهن سفید » حرف اضافه1  ادات وصفی.
 
ب) متمم صفت:
  • متفاوت با دیگران؛ « با دیگران» حرف اضافه1  متمم صفت.

 

پ) ادات یا قید با مفهوم « همراهی » در گروه فعلی:
  •  نوشین با شوهرش به سفر رفت؛ « با شوهرش»  حرف اضافه1ادات با مفهوم « همراهی».

 

ت) وابسته ی حرف اضافه ای ادات با مفهوم « به همراه داشتن »در گروه اسمی یا گروه فعلی:
  • دانشجویی با چند کتاب در پیشش در کتابخانه نشسته بود؛ « با چند کتاب در پیشش »  ادات در گروه اسمی « دانشجویی با چند کتاب در پیشش».
  •  پسنچی با بسته های زیادی آمد؛ « با بسته های زیادی»  حرف اضافه1 ادات در گروه فعلی « با بسته های زیادی آمد».
  • ث) متمم فعل:
  •  باید با نادرستی مبارزه کرد؛ « با نادرستی» حرف اضافه1 متمم فعل « مبارزه کردن ».

 

ج) ادات « ابزار »:
  • برخی نویسندگان با مداد می نویسند؛ « با مداد » حرف اضافه1 ادات ابزار.

 

چ) ادات در گروه فعلی با مفهوم « وسیله ی جابجایی یا سفر»:
  • برخی مردم با دوچرخه به سر کار می روند؛ « با دوچرخه » حرف اضافه1 ادات « وسیله ».

 

ح) ادات در گروه فعلی با مفهوم « با همکاری» ، « با کمک»:
  • کشاورزان روستا با هم مزارع را می کارند.
موافقین ۰ مخالفین ۰ ۹۴/۰۸/۱۷
حبیب غفاری

نظرات  (۱)

خیلی خوب است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی